|
|
-
TOPRAK İSTEKLERİ
Erik toprak istekleri bakımından çok fazla seçici bir bitki
değildir.Saçak köklü olduklarından az derin topraklarda da
yetiştirilebilirler.Toprağın çok kumlu olduğu durumlarda erik
ağacının ömrü kısa olur.Bu tür topraklarda japon çeşitleri
tercih edilmelidir.Killi topraklarda Avrupa eriği ve can eriği,
kurak topraklarda ise badem anaç olarak kullanılabilir.
BAHÇE KURMA
Bahçe tesis edilmeden önce özellikle bahçede su birikiminin
önlenmesi için, mutlaka drenajın ve toprak tesviyesinin
yapılması, ayrıca yabancı ot mücadelesinin ya herbisitler ile
yada derin sürümlerle yapılması zorunludur. Sulama amacı ile
damla sulama sistemi kurulacaksa, dikimden önce bu sistemin de
kurulması gerekmektedir. Yapılan araştırmalar, işletmelerin
karlı olabilmesi için ideal bahçe büyüklüğünün 40-50 dekardan az
olmaması gerektiğini ortaya çıkartmıştır.
Kurulacak erik bahçelerinde kullanılacak çeşitlerin kendine
uyuşmaz olması halinde, mutlaka dölleyici çeşidin belirli
oranlarda bahçede bulundurulmasına özen gösterilmelidir.
Dölleyici çeşidin oranı % 10 dan % 50’ ye kadar oranlarda
değişebilir. İlkbahar geç donlarının görüldüğü bölgelerde
kurulacak bahçelerde, ağaçlarda erken uyanmanın önüne geçilmesi
amacı ile, bahçe yeri seçiminde kuzeye bakan yamaçlar tercih
edilmelidir. Kışı ılık geçen bölgelerde ağaçların dikimi
sonbaharda, diğer bölgelerde ise ilkbaharda dikim yapılması
gerekmektedir.
Dikim aralığı: Kapama erik
bahçelerinde kare ve üçgen dikim şekli uygundur. Kullanılan
anaca göre dikimde uygulanacak sıra üzeri ve sıralar arası
mesafeler 6x6m, 6x5m, 5x4 m şeklinde olabilir. Eğer bahçemizin
sahip olduğu toprak, bitki besin maddelerince çok zenginse
ağaçlara verilecek aralık ve mesafeler geniş tutulmalıdır.
Fidan dikimi : Fidan dikimi
için 60x60 cm boyutlarında çukurların açılması uygundur. Çukur
derinliği 50 cm’den az olmamalıdır. Dikimden önce fidanlarda kök
budaması yapılması gereklidir. Fazla uzamış, kırık, yada kıvrık
kökler kesilir. Yan dallar da 2-3 göz üzerinden budanır. Fidan
dikimlerinde dikim tahtası kullanılmalıdır. Dikimde fidan aşı
noktası dikim tahtasının 2-3 cm üzerinde olacak şekilde
tutulmalıdır. Dikimde çukurun üstünden çıkan toprakla yanmış
ahır gübresi karıştırılarak, çukurun yarısına kadar doldurularak
bir kümbet oluşturulur. Fidan kökleri serbest kalacak şekilde bu
kümbete oturtulur. Çukurun dibinden çıkan toprak, üst kısma
konarak sıkıştırılır. Fidanın aşı noktasının toprak altında
kalmamasına özen gösterilir. Ayrıca toprak yeterli rutubete
sahip olsa dahi, can suyu verilmesine özen gösterilmelidir.
Dikimden sonra ağacın kuvvetli rüzgarlardan zarar görmemesi
için, hakim rüzgarın estiği yönde ağaca 15-20 cm mesafede herek
dikilir ve esnek bir materyalle, ağaca sekiz şeklinde bağlanır.
Dikimden sonra fidanın tepesinin 70- 80 cm’ den kesilmesi ağaçta
bir bodurluk sağlamaktadır. Böylece ağacın dikine değil de
yayvan büyümesi sağlanmış olur. Sulama: Erikler saçak köklü
oldukları için, yağış durumuna bağlı olarak 8- 12 günde bir
sulanmalıdır. Sulamada son yıllarda damla sulama yöntemi tercih
edilmektedir. Ayrıca mini spring, çanak, karık, tava yöntemleri
tercih edilebilir. Can erikleri, diğer eriklerine göre kurağa
daha dayanıklıdırlar. Yetersiz sulama, ağacın gelişiminin zayıf
olmasına, yeterli ürün alınamamasına ve ürün kalitesinin düşük
olmasına neden olur. Özellikle meyve büyüme döneminde düzenli
sulama çok önemlidir.
Anaç kullanımı: Hemen tüm
meyve türlerinin yetiştiriciliğinde anaç kullanımı zorunludur.
Anaçlar üzerine aşılanan çeşidin gelişimi, hastalık ve
zararlılara dayanımı, verimi, meyve kalitesi, erkenciliği ya da
geççiliği, kurağa ve dona dayanımı, kirece ve tuzluluğa
dayanımı, taban suyuna dayanım üzerine ve bitki besin
maddelerinin topraktan alımına etki etmektedirler.
Tohum Anaçları;
Marianna Eriği: Nemli topraklardada iyi gelişen bu anacın
genel olarak kültür çeşitleriyle uyuşması iyidir.Ancak presedent
çeşidiyle iyi uyuşmaz.Meyveleri küçük olup kırmızı renklidir.
Myrobolan Eriği: Eskiden beri pratikte yoğun olarak
kullanılan anaçlardır.Ağır ve nemli topraklarda iyi adapte
olurlar.Nematodlara,kök çürüklüğüne ve kuraklığa
dayanıklıdırlar.Bu erik çöğürleri japon ve can erikleriyle iyi
uyuşmasına rağmen şeftaliler için anaç olarak kullanılması uygun
değildir.
Üzerine aşılanan erik ağaçları büyük taçlı ve verimli
olurlar.Sağlam yapılı olan ağaçların ömürleri de uzun olurlar.
Şeftali Çöğürü: Erik için orta kuvvetli bir anaçtır.Sıcak
tınlı topraklarda kullanılabilir.Şeftaliye aşılı erik ağacı
erken meyveye yatar ve meyveleri erken olur.Nematodlarla bulaşık
yerlerde erik için nemaguart şeftali çöğürleri kullanılmalıdır.
Zerdali: Özellikle nematodla bulaşık kumsal topraklarda
eriğe anaç olarak kullanılabilir.Zerdali erikler için kuvvetli
bir anaçtır.Sıcak,süzek ve kireçli topraklara uygundur.Zerdali
anacı erik için ancak nemadodlu bölgeler için düşünülmeldir.
Badem Çöğürü: Badem erik için orta kuvette bir anaç olup
kuru,kireçli taşlı topraklar
için uygundur.
Klon Anaçları;
Pixy :Bodor bir anaçtır.Pixy üzerine aşılı eriklerde
gelişmeyi %30 oranında kısıtlamaktadır.Bu nedenle yüksek bir
dikim sıklığı sağlar.Pixy anacının kullanıldığı erik
bahçelerinde dekara 100-200 ağaç düşmektedir.Bütün erik
çeşitleriyle iyi bir uyuşma gösterir.Bu anaca aşılı eriklerde
2.yıl ürün alınabilir.
Meyve kalitesi ve iriliği açısından olumlu bir etki gösteren
pixy aşılı eriklerinde yüksek oranda şeker görülür.
-
Myrobolan B:
Erik çeşitleriyle büyük oranda iyi uyuşma gösterir.Kuvvetli
ve verimli ağaçlar oluştururlar.Verimli, kurak topraklar ile
killi ve gevşek topraklara çok iyi adapte olurlar.
Myrobolan GF-31 : Çok kuvvetli bir anaçtır ve yeşil çelikle
başarıyla çoğaltılabilirler.
Marianna GF 8-1: Bu anaç ağır-nemliden kumlu-kireçli
topraklara kadar değişik topraklarda çok iyi sonuç
vermektedir.Ağır topraklara dayanıklılığı myrobolandan daha
iyidir.Çok verimli ağaçlar yaparlar.
Gübreleme: Diğer meyve türlerinde
olduğu gibi, erik bahçesi tesisinden önce bahçenin bitki
besin maddesi düzeyinin yaptırılacak toprak analizi ile
belirlenerek, gerekli gübrelemenin yapılması zorunludur.
Bahçenin ilk tesisinden itibaren, dekara 2-3 ton yanmış ahır
gübresi 2-3 yılda bir düzenli olarak verilmelidir.
Böylelikle toprağın organik maddece zenginleşmesi
sağlanacağı gibi, toprak yapısı da hafifletilmiş olur.
Bahçede uygulanacak gübreleme, erik ağaçlarından 15
temmuzdan ağustos ayı başına kadar olan dönemde alınacak
yaprak örnekleri ile, hasattan sonra alınacak toprak
örneklerinin bitki besin maddeleri içerikleri yönünden
yapılacak analizlerinde elde edilecek sonuçlara göre
yapılmalıdır.
Budama: Erik ağaçlarına
verilecek terbiye sistemi, türlere göre değişmektedir.
Genelde Avrupa grubu eriklerde modifiye lider (değişik doruk
dallı), yayvan büyüme eğiliminde olan Can ve Japon
eriklerinde goble sistemi uygulanabilir. Dikimden sonra 3
yıl içerisinde verilecek terbiye sistemi tamamlanmalıdır.
Modifiye lider terbiye sistemi, bir lider ve onun etrafında
sıralanmış ve geniş açı verilmiş 3- 4 daldan oluşan bir
terbiye sistemidir. Farklı erik çeşitleri, değişik büyüme
eğilimindedir. Eğer ağaç dikine büyüme eğiliminde ise,
sürgünler dışa bakan göz üzerinden budanarak, ağaç yayvan
büyümeye zorlanmalıdır. Japon eriklerinin diğer eriklere
göre, daha kuvvetli budanması gerekir. 4. yıldan itibaren
budama daha hafif yapılır. Şekil budaması tamamlanmış
ağaçlarda sık, kuru ve dikine büyüyen dalların çıkartılması
şeklinde budama yapılır. Böylelikle ağacın iç kısımlarına
ışık geçişi sağlanmış olur. Yapılacak budamalarla ağacın
tepe yüksekliğinin 3-4 m’de tutulması sağlanmalıdır. 5-6
yıllık meyve dalları (buket dallar) budanarak, yeni meyve
dallarının oluşumu teşvik edilmelidir.
|
|
