.: Gelibolu İlçe Tarım Müdürlüğü :.

BİTKİ KORUMA ŞUBESİ

ZEYTİN HASTALIK ve ZARARLILARI İLE MÜCADELE

1- Mücadele Yöntemi:

Tüm bitkilerde hastalık ve zararlılarla modern mücadele yönetimi “Entegre Mücadele” sistemidir. Bu sistemde esas olan, zararlı türlerin çevre ile ilişkilerini dikkate alarak, uygun olan tüm mücadele yöntemlerini ve tekniklerini uyumlu bir şekilde kullanarak, zararlıların yoğunluklarını ekonomik zarar seviyesinin altında tutmaktır.

Böylece sürdürülebilir tarımsal üretimi sağlamak, bol, kaliteli ve kimyasal ürün kalıntısı bulunmayan ürün elde etmek, insan, çevre, hayvan ve diğer yaşam biçimlerinin sağlığını korumak, doğal dengeyi bozmamak mümkündür. Entegre mücadelede kimyasal mücadele en son başvurulması gereken yöntemdir.

Entegre Mücadele Yönteminin Esasları :

• Bitkisel üretimin arttırılması, kaliteli ve kimyasal kalıntısı bulunmayan ürün elde edilmesi

• Doğal düşmanların korunması ve desteklenmesi

• Tarla, bahçe ve bağların periyodik olarak kontrol edilmesi

• çiftçilerin kendi bahçesinin uzmanı olması,

• Kullanılacak kimyasalların çevreye (toprak, hava ve su) bulaşmasının önlenmesi

2- Zeytin Zararlıları:

a) Zeytin Sineği :

Bütün zeytin alanlarında bulunan ve zeytinin ana zararlısı olan bir böcektir. Sadece zeytinde zarar verir. Hayat evreleri Yumurta, Larva, Pupa ve Ergin olmak üzere dörttür.

- Zarar Şekli : Zeytin Sineği ergin döneminde yumurta bırakmak için açtığı yarıklar (vuruk) nedeniyle, larva döneminde de beslenme suretiyle meyve etinde zarara neden olur. Larva gelişme sürecinde çekirdek etrafında galeriler açarak beslenir. Böylece meyvelerin çürüyerek dökülmesine, zeytin yağı miktarının azalmasına, kısmen de olsa yağ asitliğin yükselmesine neden olur. özellikle sofralık zeytinlerde zararı daha büyük önem taşır.

- Zarar Zamanı : Haziran sonu- Temmuz başından itibaren yaz boyunca zarara neden olur. Mücadele yapılmadığı zaman %70'lere kadar zarar meydana getirir.

- Mücadele : Kültürel mücadele için pupaların yok edilmesi için kış aylarında derin sürüm yapılır, hasattan önce dip zeytinlerin sürekli toplatılarak hasat erken bir tarihe alınır.

Biyolojik mücadele için, doğal düşmanların teşvik edilmesi, gereksiz ilaçlamalardan sakınılarak doğal dengenin korunması gerekir.

Ayrıca tuzaklama yöntemi ile başarılı sonuçlar alınabilir. Bunun için iyi verimli ve büyük her bir ağaca feromon tuzakları asılır.

Kimyasal mücadele için vuruk sayısı %8-10'u aştığında Beta Cyflutrin 25 g/l (100 litre için 30 ml) kullanılarak kapama ilaçlama yapılır.

b) Zeytin Güvesi :

Zeytin güvesi yılda üç döl verir. Her döl zeytin ağacının ayrı bir gelişme döneminde zarar verir.

• Zararı : Zeytin güvesi yalnız larva döneminde zararlı olmaktadır. Yaprak dölü larvaları yaprak üst yüzeyindeki etli kısımları ve sürgün uçlarını yiyerek beslenir. çiçek dölü larvaları çiçek salkımları arasında beslenerek, salkımlardaki çiçek ve tomurcukları yok ederek meyve tutumunu engellerler. Meyve dölü larvaları ise meyve sapı dibinden meyve içine girerek çekirde içinde sonrada tohumla beslenirler. Meyve içine giren larvalar çekirdekte beslendikten sonra sap dibinde dışarı çıkar. Meyve ile sap bağlantısını kopararak meyvenin dökülmesine sebep olur (Karabiber dökümü).

• Zarar Zamanı : Yılın her mevsiminde zarar verirler.

• Mücadele : Tomurcukların kabarmaya başladığı mart sonu nisan başlarında 3 zeytin ağacına bir delta tipi eşeysel tuzak asılarak biyoteknolojik mücadele yapılır.Kimyasal mücadele yöntemi kullanılacaksa sadece meyve dölüne karşı ilaçlama yapılmalıdır. Kontrol edilen mercimek büyüklüğündeki danelerin %10'unda canlı yumurta+larva olması halinde ilaçlama yapılır. (Beta Cyflutrin 25 g/l ,100 litre için 25 ml kullanılarak çiçek ve meyve ilaçlanır) çiçek dölünde ilaçlama gerekiyorsa sadece böcek gelişme önleyici ilaçlar kullanılmalıdır.

c) Zeytin Halkalı Leke Hastalığı :

Mantari bir hastalık olup, hastalık etmenleri yıl boyunca ağaçta bulunur. Nemli, yağışlı bölgelerde özellikle hava ve güneş almayan ağaç dalların, sık dikilmiş zeytinliklerde, budama artıklarında hastalık gelişir.

- Zararı : Yaprak üzerinde halka şeklinde lekeler oluşturduğundan yaprak görevini yapamaz. Bu nedenle meyve tutumu azalır ve meyveler erken dökülür. Yoğun olduğu dönemlerde tüm yaprakları döker. Zayıf düşen ağaçlarda sürgün ve ince dallar kuruyabilir. Verim %20-25 oranında azalır ve meyve dallarının %15-20'sikuruyabilir.

- Mücadele : Kültürel olarak zeytinliklerin aşırı nemden korunması, drenaj kanallarının bulunması, fazla su tutan bölgelerde tesis kurulmamamsı, fazla gübre ve sulamadan kaçınılması, budamada ağacın bol hava ve güneş almasının sağlanması, dökülen yaprakların toplanıp imha edilmesi, budama atıklarının bahçede bırakılmamasıdır. Kimyasal mücadelede ise bahçe %2'lik bordo bulamacı ile 3 defa ilaçlanır. 1. ilaçlama hasattan sonra, 2. ilaçlama ilk sürgünler görülmeden hemen önce, 3. ilaçlama çiçekler açmadan önce yapılır.

d) Zeytin Dal Kanseri :

Bakteriyel bir hastalıktır. Zeytin ağacının gövde, dal ve sürgünlerde değişik büyüklükte ur ve siğil şeklinde görülür. Hasat sırasında meydana gelen yaralar, don yarıkları veya hastalık ve zararlıların meydana getirdiği yarıklarda gelişir. Yağmur suları, rüzgar ve böceklerle yayılır. Hasat sırığı ve budama aletleri de hastalığı bulaştırır.

- Zararı : Genç dallarda yaprak, çiçek ve meyve dökümü sonucu meydana gelen siğillerle genç dallar çıplaklaşır.

- Mücadele : Kültürel önlemler; sağlıklı fidanlarla don olaylarının sık olmadığı bölgelerde tesis kurulmalı, bahçe aşırı nemden korunmalı, hastalıklı ağaçlar yazın budanmalı, budama aletleri muhakkak dezenfekte edilmeli, aşırı azotlu gübreden kaçınılmalı, budama artıkları bahçeden uzaklaştırılmadır. Kimyasal mücadele için %1-2 lik bordo bulamacı ile 4 kez ilaçlanır. 1. ilaçlama hasattan sonra (%2), 2. ilaçlama şubat sonunda don ve dolu zararından hemen sonra (%2), 3. ilaçlama ilkbahar yağmurları başlamadan önce (%1), 4. ilaçlama sonbahar yağışlarından önce (%2) yapılır.